Platte daken bij Antwerpse rijwoningen en in de Kempen

Achter veel Antwerpse rijwoningen zit een aanbouw met een plat dak. In de Kempen, rond Turnhout, komen platte daken voor op aanbouwen, garages en nieuwere woningen. Een plat dak vraagt ander onderhoud dan een hellend pannendak.

Waarom zoveel platte daken

De klassieke Antwerpse rijwoning is smal en diep. Achteraan werd vaak een keuken, badkamer of veranda bijgebouwd, afgedekt met een plat dak. In de negentiende-eeuwse wijken en in de naoorlogse bel-etagewoningen in de districten is dat een vertrouwd beeld. Ook op garages en bergingen liggen platte daken. In de Kempen zijn vrijstaande woningen met een pannendak de regel, maar ook daar hebben aanbouwen, carports en veel moderne woningen een plat dak.

De dakbedekking

Een plat dak is nooit helemaal vlak: het heeft een kleine helling naar de afvoer. Op die ondergrond ligt een waterdichte laag. De meest gebruikte materialen zijn:

• bitumen: een of meerdere lagen dakbedekking op basis van bitumen, vaak gebrand of gekleefd;
• EPDM: een synthetisch rubbermembraan dat meestal in een stuk wordt gelegd;
• kunststofmembranen zoals PVC of TPO, die worden gelast.

Elk materiaal heeft eigen voor- en nadelen in levensduur, herstelbaarheid en prijs. Belangrijker dan het materiaal is vaak de uitvoering: aansluitingen tegen opgaande muren, randen en doorvoeren zijn de plekken waar lekken ontstaan.

Controleren na de winter en na een storm

Een plat dak wordt best minstens een keer per jaar nagekeken, bij voorkeur in het voorjaar, en na een zware storm. Aandachtspunten:

• blazen of plooien in de dakbedekking;
• scheuren bij de randen en rond de afvoer;
• losgekomen aansluitingen tegen de gevel;
• plassen water die dagen na regen blijven staan;
• mos, bladeren en vuil in de afvoer en de goot.

In de Kempen, met veel bomen en bossen rond de woningen, verstoppen goten en afvoeren sneller door bladeren en naalden. In de stad komt het vaker voor dat vuil van omliggende daken en balkons op een lager plat dak belandt.

Isolatie en energie

Bij oudere aanbouwen is het platte dak vaak niet of slecht geïsoleerd. Wie de dakbedekking toch moet vernieuwen, kan meteen isolatie laten plaatsen. Dat maakt het verschil in comfort in een keuken of badkamer die in de winter koud aanvoelt. In Vlaanderen speelt het energieprestatiecertificaat een rol bij verkoop en verhuur, en kopers van een woning met een slecht label krijgen een renovatieverplichting. De actuele regels en eventuele premies staan bij de Vlaamse overheid.

Wat een dakwerker nakijkt

In Vlaanderen spreekt men van een dakwerker, in Nederland eerder van een dakdekker. Een dakwerker bekijkt de staat van de dakbedekking, de aansluitingen, de afvoer en de ondergrond, en adviseert of herstelling volstaat of vernieuwing nodig is. Den Dekker Dakbedekking werkt zowel in Antwerpen als in de Kempen; hun aanpak voor platte en hellende daken in de stad staat bij Den Dekker Dakbedekking, en voor Turnhout en omgeving op https://www.dendekker-dakbedekking.nl/dakwerken-turnhout/.

Rijwoningen: samen met de buren

Bij Antwerpse rijwoningen grenzen platte daken vaak aan elkaar, gescheiden door een gemene muur, de Belgische term voor een gemeenschappelijke scheidingsmuur. De aansluiting tussen twee daken is een kwetsbaar punt: als de ene buur de dakbedekking vernieuwt en de andere niet, kan daar water binnenlopen. Het loont om werken aan het dak op voorhand met de buren te bespreken, en soms om ze samen te laten uitvoeren. Dat bespaart kosten voor de stelling en voorkomt discussie over wie verantwoordelijk is voor een lek.

Zonnepanelen of een groendak

Een plat dak is een logische plek voor zonnepanelen of een groendak. In beide gevallen moet eerst worden nagegaan of de dakbedekking nog lang genoeg meegaat en of de constructie het extra gewicht kan dragen. Panelen leggen op een dak dat binnen enkele jaren vernieuwd moet worden, betekent later dubbel werk.

Veilig werken

Zelf even op het platte dak de afvoer vrijmaken lijkt eenvoudig, maar een dak zonder randbeveiliging is een risico, zeker bij nat weer. Voor alles wat verder gaat dan een blik vanuit een raam, is een vakman aangewezen.