Wie Nederlands leert in Antwerpen, komt al snel codes tegen als A2, B1 of 2.3. Ze verwijzen naar het Europees Referentiekader voor Talen, kortweg ERK, en naar de manier waarop Vlaamse scholen hun cursussen indelen.
Het ERK is een Europese schaal die taalvaardigheid in zes niveaus beschrijft, van beginner tot bijna-moedertaalspreker. De schaal zegt niets over een bepaalde taal: een B1 in het Nederlands betekent hetzelfde als een B1 in het Spaans. Daardoor kunnen scholen, werkgevers en overheden in heel Europa met dezelfde maat werken.
Het ERK beschrijft wat iemand met een taal kan doen, niet hoeveel grammaticaregels iemand kent. Een niveau wordt bepaald door twee vragen: wat moet een taalgebruiker kunnen, in welke situaties en met welk doel, en hoe goed en hoe correct moet dat gebeuren.
Zes niveaus in drie groepen
De niveaus zijn verdeeld over drie groepen. A1 en A2 zijn de basisgebruiker, B1 en B2 de zelfstandige gebruiker, C1 en C2 de vaardige gebruiker. Hieronder per niveau wat een cursist ongeveer kan.
A1: Doorbraak
Eenvoudige zinnen over zichzelf, vragen naar de weg of de prijs, een formulier met naam en adres invullen.
A2: Basis
Korte gesprekken over werk, familie en boodschappen, een eenvoudig bericht of briefje schrijven.
B1: Drempel
Zich redden in de meeste dagelijkse situaties, een mening kort uitleggen, een eenvoudige sollicitatiebrief schrijven.
B2: Vaardig
Vlot praten met Nederlandstaligen, krantenartikels en vakteksten volgen, argumenten afwegen.
C1: Bekwaam
Lange en complexe teksten begrijpen, zich precies en flexibel uitdrukken op het werk en in een studie.
C2: Meesterschap
Vrijwel alles moeiteloos begrijpen en fijne betekenisverschillen onderscheiden, ook in moeilijke situaties.
Hoe Vlaamse cursussen aansluiten op het ERK
De centra voor volwassenenonderwijs en de universitaire talencentra in Vlaanderen delen hun cursussen Nederlands tweede taal in per richtgraad en module. Zo ontstaan de codes 1.1, 1.2, 2.1 tot 2.4, 3.1, 3.2, 4.1 en 4.2. Het Agentschap Integratie en Inburgering maakte samen met Atlas, Amal Gent en het Huis van het Nederlands Brussel de zogenoemde ERK-berg, een schema dat laat zien hoe die modules op de ERK-niveaus aansluiten.
| Module | ERK-niveau | In de praktijk |
|---|---|---|
| 1.1 | A1 | Eerste kennismaking, zichzelf voorstellen, getallen, de klok. |
| 1.2 | A2 | Korte gesprekken en eenvoudige teksten over het dagelijks leven. |
| 2.1 tot 2.4 | naar B1 | Stap voor stap zelfstandiger, van een kort krantenartikel tot een eenvoudige sollicitatiebrief. |
| 3.1 en 3.2 | B2 | Vlot deelnemen aan gesprekken, complexere artikels en zakelijke brieven. |
| 4.1 en 4.2 | C1 | Gestructureerde teksten over complexe onderwerpen, notities tijdens een lezing. |
Bij de mondelinge en de schriftelijke vaardigheden liggen de grenzen niet altijd op dezelfde plek. Iemand kan dus mondeling al verder staan dan schriftelijk, of omgekeerd. Wie een cursus volgt, krijgt na een geslaagde module een certificaat met de modulecode. Atlas vraagt bijvoorbeeld wie nog geen certificaat 1.1 heeft, om eerst langs te komen voor een intake.
Welk niveau is waarvoor nodig
Voor het Nederlands in het Vlaamse inburgeringstraject is A2 het doel. Wie Nederlands spreekt op het werk, merkt vaak dat B1 het niveau is waarop gesprekken met collega's en klanten zonder veel hulp lukken. Voor een Nederlandstalige opleiding aan een hogeschool of universiteit wordt meestal een hoger niveau gevraagd, in de regel B2 of hoger. Elke instelling bepaalt zelf welke bewijzen ze aanvaardt; meer daarover staat op de pagina over taaltests en certificaten.
Het eigen niveau inschatten
Zelf een niveau inschatten is lastig. Veel mensen onderschatten wat ze al begrijpen en overschatten wat ze kunnen schrijven. Een intake bij Atlas in Antwerpen of bij een contactpunt van het Agentschap Integratie en Inburgering elders in Vlaanderen geeft een objectief beeld. Soms hoort daar een korte niveautest bij. Daarna volgt een advies over de cursus en de school die het beste passen.
Handig om te weten: een niveau is geen eindpunt. Wie A2 heeft en een tijd weinig Nederlands spreekt, kan een deel van die vaardigheid weer verliezen. Regelmatig oefenen buiten de les maakt het verschil.
Veelgestelde vragen
Welk ERK-niveau is nodig voor het inburgeringstraject?
Het doel van het Nederlands in het Vlaamse inburgeringstraject is niveau A2. Voor analfabete cursisten geldt een uitzondering.
Hoe verhoudt cursus 2.4 zich tot het ERK?
Volgens de ERK-berg van het Agentschap Integratie en Inburgering leiden de modules van richtgraad 2 naar niveau B1. Module 1.2 komt overeen met A2, 3.1 en 3.2 met B2 en 4.1 en 4.2 met C1.
Hoe lang duurt het om B1 te halen?
Dat hangt af van het leertempo, de vooropleiding en de tijd die buiten de les wordt geoefend. Een intake bij Atlas of het Agentschap geeft een inschatting per persoon.